۱-۲-۲-۲ معاونت به عنوان جرم مستقل در قوانین جزایی ایران 76
۱-۱-۲-۲-۲ جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی 76
۲-۱-۲-۲-۲ جرایم علیه امنیت اشخاص 77
۳-۱-۲-۲-۲ جرایم علیه امنیت اموال و مالکیت 78
۴-۱-۲-۲-۲ جرایم علیه امنیت اخلاق و عفت عمومی 78
۵-۱-۲-۲-۲ فراری دادن اشخاص توقیف شده یا زندانی 79
۶-۱-۲-۲-۲- کمک به دایره کردن قمارخانه 80
۳-۲-۲- سیستم معاونت به عنوان کیفیت مشدد 81
نتیجه 81
۳-۲-رکن روانی معاونت در جرم 82
۱-۳-۲ علم و آگاهی 83
۲-۳-۲ توافق آگاهانه معاون و مباشر برای ارتکاب بزه معین 84
۳-۳-۲ مسئولیت معاون 84
۴-۳-۲ انصراف معاون و آثار آن 87
۵-۳-۲ معاونت در جرایم غیر عمدی 88
فصل سوم : مجازات معاون جرم 94
۱-۳ مجازات معاونت در قوانین قبل از انقلاب 95
۲-۳ مجازات معاونت در قوانین بعد از انقلاب 96
۱-۲-۳-مجازات معاونت در قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۰ 97
۲-۲-۳- مجازات معاونت در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ 98
۱-۲-۲-۳ (مواردی که برای معاون در شرع یا قوانین خاص دیگر مجازات تعیین شده) 99
۱-۱-۲-۲-۳ امساک در قتل 100
۲-۱-۲-۲-۳ دیده بان 102
۲-۳-۳- چنانچه در شرع مجازات خاصی برای معاونت در جرم معین نشده ،لیکن در
قانون مجازات خاصی تعیین شده باشد 104
۲-۲-۲-۳ مواردی که معاونت به عنوان جرم مستقل قابل مجازات می باشد 104
۳-۳-۳- چنانچه برای معاونت در جرمی مجازات خاصی در شرع یا قانون تعیین نشده
باشد 112
۳-۲-۲-۳ تبیین ماده۱۲۹ قانون مجازات اسلامی 117
نتیجه گیری 119
پیشنهادها 122
فهرست منابع و مأخذ 125
مقدمه :
جرم به عنوان یک عمل ضد اجتمایی از دیرباز و گذشته دور توسط مردمان جوامع مورد نکوهش و سرزنش بوده و به شدت با آن برخورد شده است علت این امر نیز جلوگیری از هرج و مرج در جامعه و بر قراری نظم اجتماعی و اجرای عدالت بوده است . در ارتکاب جرم ممکن است افراد مختلفی دخالت داشته باشند و میزان دخالت این افراد ممکن است متفاوت باشد .
با عنایت به میزان کمیت و کیفیت دخالت افراد در ارتکاب یک جرم ممکن است عناوین شریک جرم یا معاون جرم به آنان منتسب گردد . با عنایت به تفاوت زیادی که بین این دو عنوان حقوقی وجود دارد که در اعمال مجازات نیز موثر می باشد لازم است بتوان تفکیک دقیقی بین عناوین مذکور انجام داد .
اهمیت موضوع:
یکی از مباحث اصلی در رشته حقوق برای عمومی بحث معاونت در جرم است . فردی که به فکر ارتکاب وقوع یک بزه می باشد ممکن است به اندازه کافی جرات و جسارت لازم برای حضور در صحنه جرم و ارتکاب آن بدون واسطه و مستقیم را نداشته باشد و تصمیم بگیرد به صورت غیر مستقیم جرم را انجام دهد و با مباشر جرم همکاری و همفکری داشته باشد تا در اثر این همکاری و هم فکری جرم به وقوع بپیوندد . چنین فردی که بدون دخالت در عنصر مادی جرم در ارتکاب جرم همکاری و مساعدت داشته و به طور غیر مستقیم زمینه وقوع جرم را فراهم می سازد معاون جرم می باشد . به عبارت دیگر کسی که به مجرم اصلی در ارتکاب جرم کمک کند . یا وقوع جرم را تسهیل نماید ، بدون آن که اقدامات وی به گونه ای باشد که جرم را مستند به عمل او سازد معاون نامیده می شود [۱].
به طور کلی باید گفت تمامی جرایم در جامعه به دو صورت به وقوع می پیوندد :
الف ) مباشرت : در این فرض تمامی ارکان جرم را یک فرد به صورت انفرادی مرتکب می شود و هیچ شخص دیگری مستقیم یا غیر مستقیم او را در ارتکاب جرم یاری نمی رساند ، یعنی ارتکاب جرم نتیجه اقدامات یک فرد می باشد .
ب ) ارتکاب جرم نتیجه اقدامات بیش از یک فرد می باشد در این حالت خود به دو بخش تقسیم می شود :
مشارکت : این فرض در صورتی است که افراد دخیل در جرم نسبت به انجام جزیی از عنصر مادی جرم اقدام نمایند . ماده ۱۲۵ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ در این خصوص بیان می دارد : « هر کس با شخص یا اشخاص دیگر در عملیات اجرایی مشارکت کند و جرم ، مستند به رفتار همه ی آن ها باشد خواه رفتار هر یک به تنهایی برای وقوع جرم کافی باشد خواه نباشد و خواه اثر کار آنان مساوی باشد خواه متفاوت ، شریک در جرم محسوب و مجازات او مجازات فاعل مستقل آن جرم است . »
معاونت : این فرض در صورتی است که تمام افراد دخیل در ارتکاب عنصر مادی جرم حضور ندارند . در این فرض فردی بی آن که در عملیات اجرایی شرکت داشته باشد به شیوه ای مختلف دیگری را در ارتکاب جرم یاری می رساند اما باید دانست که شیوه های یاری رساندن باشد جرم یا همان معاونت در جرم منحصر به موارد مندرج در قانون می باشد .
اهداف و پرسش های تحقیق:
این که چه کسانی و تحت چه شرایطی معاون جرم محسوب می شوند و سهم آنان تا چه اندازه موثر است و نهایتا مجازات آن ها با عنایت به قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ به چه میزان است موضوع بحث معاونت است .
قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ معاونت در جرم را تعریف نکرده و تنها به ذکر مصادیق آن اکتفا نموده است بنابراین تشخیص معاونت با توجه به مصادیق آن مبهم می باشد و لازم است حدود آن تعریف شود .
هم چنین نظر به این که معاون جرم با مرتکب اصلی همکاری می نماید و مجرمیت وی از مباشر جرم عاریه گرفته می شود لازم است مفاهیمی چون وحدت قصد بین معاون و مباشر جرم ، میزان همراهی عنصر روانی معاون و مباشر جرم و نحوه تعیین مسئولیت کیفری معاون جرم مشخص شود.
اهداف مورد نظر در این تحقیق عبارتند از :
بیان تعریف جامع و مانع از معاونت در جرم
تشریح عناصر سه گانه ( عنصر مادی ، عنصر قانونی و عنصر روانی ) معاونت در جرم از منظر قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲
تبیین مبانی نظری معاونت در جرم ( سیستم مجرمیت عاریه ای – سیستم معاونت به عنوان جرم مستقل – سیستم معاونت به عنوان کیفیت مشدده ) و نتایج آن .
تبیین معاونت در جرایم مختلف بر حسب عنصر مادی
بررسی امکان تحقق معاونت در ارتکاب جرایم غیر عمدی
بررسی امکان تحقق معاونت از طریق ترک فعلبررسی مجازات معاون از منظر قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲
فرضیات:
با عنایت به بیان موضوع و تبیین اهمیت و اهداف در این رساله اکنون به بیان فرضیات تحقیق می پردازیم تاضمن بررسی این فرضیات و تجزیه و تحلیل آن ها نتیجه لازم اخذ گردد .
طبق قانون بین رفتار معاون و مباشر جرم وحدت قصد شرط می باشد .
رفتار معاون جرم الزاما باید قبل و یا هم زمان با عملیات مجرمانه صورت گیرد و هر گونه همکاری و مساعدت معاون نسبت به مباشر جرم بعد از اتمام عملیات مجرمانه ، عنوان معاونت نخواهد داشت .
الزامی به ارتباط مستقیم بین معاون جرم و مباشر جرم نمی باشد ، بلکه ارتباط بین عمل معاون و جرم ضروری می باشد . لذا معاونت در معاونت قابل تصور می باشد .
رابطه بین فعل معاون و ارتکاب عمل مجرمانه ضروری می باشد ، به گونه ای که برای این که عمل فرد مصداق معاونت تلقی شود باید به گونه ای باشد که در صورت عدم ارتکاب فعل از سوی معاون بزه اصلی نیز واقع نمی گردید .
برای تحقق معاونت ، باید عملی که مصداق معاونت می باشد به صورت کامل واقع شود لذا شروع به معاونت قابل تصور نیست .
مجرمیت معاون از جرمی که توسط مباشر صورت گرفته است به عاریت گرفته می شود و لذا در صورتی فعل معاون قابل تعقیب می باشد که عمل صورت گرفته از سوی مباشر جرم و قابل مجازات باشد .
این پایان نامه در سه فصل تنظیم گردیده است در فصل اول مفهوم معاونت و تحولات تاریخی آن بررسی می شود و در فصل دوم ارکان بزه معاونت در جرم ( رکن قانون ، رکن مادی و رکن روانی ) مورد مطالعه قرار گرفته است و در نهایت در فصل سوم مجازات معاون جرم و تاثیر کیفیات مخففه و مشدده و عوامل موجه جرم ، بر مجازات معاون مورد کنکاش قرار گرفته است .
پیشینه انجام کار:
لازم به ذکر است هر چند معاونت در جرم از جمله موضوعات مهم و اساسی حقوق جزای عمومی است که تا کنون صاحب نظران به بررسی و اظهار نظر در
