پردیس تحصیلات تکمیلی علوم تحقیقات همدان

دانشکده علوم انسانی گروه روانشناسی

«پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی»

گرایش:بالینی

عنوان:

تـأثیرهنردرمانی باتکیه برنقاشی برنقش جنسی وپذیرش اجتماعی کودکان

 استاد راهنما:

دکترطاهره حق طلب

استاد/ استادان مشاور:

دکترحسین محققی

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

چکیده
پژوهش حاضرباهدف بررسی تأثیرهنردرمانی باتکیه برنقاشی برنقش جنسی وپذیرش اجتماعی کودکان بوده است .روش انجام این پژوهش نیمه آزمایشی ازنوع پیش آزمون –پسآزمونباگروهکنترلبودهاست . جامعهآماریدراینتحقیقشامل،دخترانپایهچهارم،پنجم وششم ابتدایی شهرملایر که تعداد آنان2256 نفر بوده است که به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله انجام شد و بطورتصادفی تعداد30نفردردو، گروه آزمایش(15)نفروگروه کنترل(15)نفرقرارگرفتند. پس ازاجرای پیش آزمون بااستفاده ازپرسشنامه های مقیاس نقش جنسی بولدیزاروپذیرش اجتماعی درهردوگروه ،سپس گروه آزمایش طی 8جلسه آموزشی بااستفاده ا ز روش هنردرمانی باتکیه برنقاشی تحت آموزش قرارگرفتندبعدازاجرای طرح ازهردوگروه پس آزمون مقیاس نقش جنسی بولدیزاروپذیرش اجتماعی بعمل آمده ونتایج بااستفاده ازآزمون آماری تحلیل کواریانس چندمتغیره موردتجزیه وتحلیل قرارگرفت نتایج بدست آمده حاکی از آن است که در نقش جنسی وپذیرش اجتماعی کودکان تفاوت معناداری باگروه کنترل داردبنابراین استفاده ازاین روش درمانی دردرمان این گروه توصیه می شود.

کلیدواژه:هنردرمانی،نقاشی ،نقش جنسی ،پذیرش اجتماعی

فهرست مطالب

1-1- مقدمه
جنسیت [1]به جنس زیست شناختی فرد، خواه مرد یا زن اطلاق می شود.
نقش جنسیتی بیان بیرونی مردانگی یا زنانگی در موقعیت های اجتماعی است به عبارت دیگر نحوه فکر و عمل ما در مقابل یک مرد یا زن، یا همان نقشی که بر مبنای جنس خود ایفا می کنیم (فروغان،1388). نقش جنسی[2] اصلی ترین و تعیین کننده ترین عنصر هویت می باشد ( وودهیل و ساموئلز[3]،2003). بر اساس نظریه رشد اریکسون (1950، به نقل از وودهیل و ساموئلز،2003)یکی از تکالیف اصلی و مهم رشد، شکل گیری و تحویل نقش جنسی در فرد است از نظر لغت شناسی و دیدگاه حرفه ای “جنس” به جنبه های زیستی زن و مرد بودن و جنسیت به خصوصیات رفتاری، اجتماعی و روانی مردان و زنان تحت عنوان زنانه بودن یا مردانه بودن اشاره می کند. همین معنا و برداشت در مورد این دو لغت در عرف و دیدگاه غیر حرفه ای نیزو وجود دارد. مطالعه مردم عادی (غیر حرفه ای) نشان داد که اکثریت آزمودنی ها نیز “جنس” را جهت توصیف خصایص زیستی و “جنسیت” را جهت توصیف خصایص روانی و اجتماعی استفاده می کنند ( پرایز کودا و کریسلر 2000)[4]. عوامل متعددی در رشد و تحول نقش جنسیتی تاثیر گذارند که عبارتند از هورمون های جنسی و مغز و تحول نظریه های طرحواره نقش جنسیتی، تکامل ، شناختی-اجتماعی و اجتماعی- ساختاری (پریس،هاید،2011)[5]. هورمون های جنسی پیش از تولد، بنیادی برای بعضی از جنبه های نقش جنسیتی بعدی بوجود آورده، هنگامی که با تجربه های پیش از تولد هماهنگ شود، باعث تحصیل رشد رفتاری نقش جنسیت در جهت مردانه و زنانه می شود (گولومبوک و فی وش، 1384). نقش جنسی را الگو های رفتاری تایید شده در مورد پذیرش اجتماع برای هر یک از دو جنس تعریف شده است که فرد سعی می کند خود را با آن هماهنگ سازد (زیبایی نژاد،1388). پذیرش اجتماعی[6]در واقع برآیند چندین پدیده اجتماعی همچون نفوذ اجتماعی، همنوایی، قضاوت اجتماعی و نگرش های افراد می باشد لذا با توجه به زمینه های ارائه شده می توان گفت پذیرش اجتماعی یعنی اینکه بیشتر مردم به منظور سازگار شدن با دیگران از زاویه دید آنها بنگرند و مانند آنها عمل کنند این امر اغلب دیگران را از اینکه صادقانه خود واقعی شان را بروز دهند باز می دارد (کیل،2006). هنر دارای ارزش تشخیص و شفا بخش چند جانبه است که بسیار جالب توجه است اگر هنر در این قالب به کار رود هنر درمانی خوانده می شود و ابزاری می گردد که با بهره گرفتن از آن انسان ها را از مشکلاتشان نجات داد (زاده محمدی، 1388).
هنر درمانی[7] ترکیبی از دو رشته است هنر و درمان می باشد در جلسات هنر درمانی کودکان در ساختن (نقاشی، مجسمه سازی، نوشتن شعر، داستان سازی، رقص، نمایشگری) شرکت می جویند در جریان این فرایند ها کودک   می تواند شروع به ساختن و معنا دادن رویداد ها، هیجان ها یا تجربه کردن در زندگیاش در حضور درمانگرشود     ( کالمونچ[8]،2004 ). کرامر[9](1958) هنرمند و آموزگاری است که نخستین بار با کودکان با اختلال های هیجانی به کار نقاشی درمانی[10] پرداخت (غلامزاده خادر، 1390). بنابراین از طریق نقاشی های کودکانه می توان اطلاعات مناسبی از ویژگی های شخصیت، توانایی های ذهنی، ویژگی

ادامه خواندن

متغیرهای تحقیق:
واژه هاومفاهیم وتعاریف عملیّاتی
فصل دوّم:پیشینه وادبیات تحقیق
تعریف استرس:
تعریف استرس:
تاریخچه و وضع فعلی استرس:
روش های پیش گیری از ایجاد استرس:
هدفهای کوتاه مدت :
هدفهای دراز مدت :
هدف نهایی:
سازگاری با استرس:
موقعیتهای استرس زای روانی
گامهایی که در واکنشهای استرسی وجود دارد
الگوهای سازشی
واکنشهای عملی جهت دار
توانشهای ذهنی:
هوش چیست؟
رابطه هوش با سن
آزمونهای سنجش هوش
گروه های هوشی در جامعه
رابطه هوش با جنس
رابطه هوش با نژاد
رابطه هوش با عملکرد شغلی
فصل سوم
روش تحقیق
جامعه مورد مطالعه
حجم نمونه
روش نمونه گیری
ابزار اندازه گیری در تحقیق
روش آماری مربوط به فرضیه
روش تحقیق
فصل چهارم
یافته ها وتجزیه و تحلیل آنها
مقدمه
یافته ها و تجزیه و تحلیل آنها
فصل پنجم
بحث ونتیجه گیری
بحث ونتیجه گیری:
ضمایم
پرسش نامه استرس
پرسش نامه مکعبهای کهس
منابع ومأخذ
همه چیز از یک مقدمه کوچک شروع شد و سپس بالا گفت « یان مور»[1] دانش آموز سال آخر جفرسون در بروکلین با دوست خود خلیل سامپتر[2] پانزده ساله اختلافی پیدا کرده بودند از پی این اختلاف به عیب جویی کردن از او و تهدید وی پرداختن در آن لحظه این نزاع به حد انفجار خود رسیده بود . خلیل از ترس اینکه یان و تامرون قصد داشتند او را کتک بزنند ، ، یک روز صبح یک اصلحه کالیبر 38 را با خود به مدرسه آورد و در پانزده قدمی محافظ مدرسه از نزدیک هر دو پسر با شکیل گلوله ای در سراسر مدره به قتل رسانید این حاثه ، که خون را در رگهای انسان منجمد می کند می‌تواند نشانه ایی دیگر از نیاز جدی به ارائه دروسی در زمینه حل مسکلات عاطفی ، خاتمه دادن به مشاجره ها به خوی صلح ، آمیز و حا آسان مسائل ، به شمار می آید .
مربیانی که سالهاست از کارکرد ملال آور محصلان مدرسه در دروس ریاضی و خواند به تنگ آمده اند اینکه دریافته اند که کاستی متفاوت و هشدار دهنده تری وجود دارد بی سوادی[3] عاطفی و در حالی که در تلاشهای پسندیده ای برای ارتقاء سطح استانداردهای علمی صورت می پزیرد .
اما در برنامه آموزشی استاندارد مدرسه به کاستی جدید و مسئله

ادامه خواندن

ادامه خواندنهدف از این پژوهش بررسی تأثیر مشاوره گروهی با رویکرد تحلیل رفتار متقابل بر سازگاری دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان رباط‌کریم در سال 86-85 می‌باشد.

روش پژوهش در این تحقیق روش آزمایشی بود. که در این پژوهش ابتدا 200 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شد که پس از انجام پیش آزمون از بین آنها دانش‌آموزانی که کمترین نمره سازگاری را کسب نمودند 30 نفر به صورت تصادفی انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم گردیدند.
جهت اندازه‌گیری داده‌ها از پرسشنامه‌ها سازگاری سینها و سینگ (1993) که شامل 60 سؤال که حوزه‌های عاطفی، اجتماعی و آموزشی دانش‌آموزان دبیرستانی را می‌سنجد استفاده شد و همچنین مشاوره گروهی با رویکرد تحلیل رفتار متقابل در ده جلسه یک ساعت و نیم اجرا شد و در پایان نیز از هر دو گروه گواه و کنترل پس‌آزمون گرفته شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی (جدول و نمودار) و جهت آزمون فرضیه‌های پژوهش از آمار استنباطی (T مستقل و کواریانس) استفاده شد.
نتایج این پژوهش نشان داد که روش مشاوره گروهی با رویکرد تحلیل رفتار متقابل TA بر سازگاری اجتماعی و سازگاری کل شرکت‌کنندگان تأثیر معنادار داشته است همچنین نتایج نشان دهنده وجود تفاوت معناداری بین سازگاری دانش‌آموزان پایه اول و دوم می‌باشد و سازگاری عاطفی و آموزشی نیز افزایش یافته است ولی معنادار نبوده است.
فهرست مطالب:

                        گروه

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در

گرایش:

عنوان: بررسی و رابطه عزت نفس و افسردگی در پیشرفت تحصیلی دانشجویان

استاد راهنما

نگارش:

تابستان 1393

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

چکیده
در تحقیق حاضر ارتباط بین عزت نفس و افسردگی در پیشرفت تحصیلی در دو گروه دانشجویان دختر و پسر بررسی شده است که نتایج آن با توجه به یافته های تحقیق به این صورت به دست آمده است که رابطه بین عزت نفس پیشرفت تحصیلی در گروه دختران و پسران یکسان است. اما از آنجاییکه عوامل متعددی می تواند در بروز افزایش اعتماد به نفس و پیشرفت تحصیلی دخالت داشته باشد به طور اختصاصی مورد بحث قرار نگرفته اند. در ضمن متذکر می گردد که نتیجه پژوهش مورد نظر با تحقیقات قبلی که در فصل دوم آورده شده است که از حیث برقراری ارتباط مطابقت کامل دارد. عزت نفس و افسردگی دو واژه ای هستند که  مقابل همدیگر قرار دارند. عزت نفس باعث افزایش پیشرفت تحصیلی و افسردگی نیز به نوبه خود باعث کند شدن روند تحصیل می گردد.
 
کلید واژه: عزت نفس ، افسردگی ، خودپندار ، پیشرفت تحصیلی ، رضایتمندی

فصل اول
کلیات

 
مقدمه
1-علت انتخاب موضوع
در طول هزاران سال گذشته این مطلب ثابت شده است که انسان نیاز دارد، خودش را خوب بداند و تمام کارکردهایش را اخلاقی و منطقی جلوه دهد. بسیاری از روانشناسان این نظریه را پذیرفته اند که انسان دارای نیاز به عزت نفس است. از میان این افراد (کارن هورنان) روشی را که توسط آن افراد تلاش می کنند خود پنداره ای خوب و مطلوب از خویش بدست آورده و از آن دفاع می کند را مورد بحث قرار داده است.
برخورداری از اعتماد به نفس قوی، قدرت تصمیم گیری و ابتکار، خلاقیت و نوآوری، سلامت فکری و بهداشت روانی از جمله مفاهیمی است که در رابطه مستقیم با عزت نفس یا احساس خودارزشمندی فرد قرار دارد که از برجسته ترین ویژگی صاحبان تفکر واگرا است در آن سوی قضیه افسردگی قرار دارد. یک نوع حس بلاتکلیفی و سرخوردگی، که شخص را تا به سر منزل بیماری های روان تنی و روانی می رساند. بیماری های روان تنی ناشی از تاثیر اختلالات روانی مانند اضطراب، ترس، دلهره و . بر روی جسم آنان است که به عقیده عده ای از دانشمندان و محققین بیش از 60% کلیه بیماری های جسمی را تشکیل می دهد.در پژوهش حاضر محقق در صدد آن است که رابطه بین دو متغیر عزت نفس و افسردگی را در پیشرفت تحصیل مورد مطالعه و ارزیابی قرار دهد. عزت نفس در حقیقت اجرای برآورده شده از خود پندار خود فرد است. خودپندار نیز عبارت است از ارزیابی های ویژه فردی در خصوص کفایت ها و ارزش هایش را ارائه میکند. کفایت ها و ارزش هایی که هر شخص می تواند به عنوان دانشجو، کارمند، معلم، ورزشکار و یا هر چه که به او مربوط می شود، در ذهن خود به همراه داشته باشد، عقیده بر این است که برای پیشرفت تحصلی باید به عواملی مانند افزایش عزت نفس و خودپنداری توانایی در افراد و از طرفی کاستن میزان اضطراب و افسردگی به خصوص در امر تحصیل توجه داشت.در این فصل پژوهشگر بیان می دارد به دنبال چه چیزی هست و چه اهدافی را مدنظر دارد و چرا به دنبال این هدف هاست. پژوهش مورد نظر رابطه بین عزت نفس و افسردگی در پیشرفت تحصیلی را ذکر می کند. حس عزت نفس مجموعه ای از افکار، احساسات و عواطف و تجربیات ما در طول زندگی ناشی می شود. مجموعه برداشت ها و ارزیابی ها و تجاربی که از خویش داریم باعث می شود که نسبت به خود احساس خوشایند ارزشمند بودن یا برعکس اساس ناخوشایند بی کفایتی داشته باشیم.عزت نفس و افسردگی واقعاً بر همه سطوح زندگی اثر می گذارد. در حقیقت بررسی های گوناگون حاکی از آن است که چنانچه  نیاز به عزت نفس ارضاء نشود نیازهای گسترده تری نظیر نیاز به پیشرفت و یا درک و شناسایی استعدادهای بالقوه محدود می ماند. پژوهشگر در پایان این فصل فرضیه هایی را بیان می دارد که در صدد پاسخ گویی به این فرضیه در فصول بعد بر می آید.
گفته اند که نوجوانان با عزت نفس پایین نسبت به ماهیت انسان عقده حقارت دارند، اینگونه اشخاص معمولاً از ابراز وجود ناتوان و چنین تصور می کنند که دیگران دوستشان ندارند.بنابراین در فعالیت های فوق برنامه شرکت نمی کنند و به ندرت به مدیریت جهت موقعیت های خاص انتخاب می شوند و بیشتر تمایل دارند که ناشناخته باشند و چنین اشخاصی می کوشند که از حضور در بحث های رسمی و غیر رسمی اجتناب کننده که در پایان این تحقیق پژوهش گر پاسخ علت های چنین رفتارهایی را بازگو خواهد کرد.
2-بیان مساله
همراه با زیستن در شرایط اجتماعی نیاز به احساس ارزش به نحو سالم و متعادل آن در انسان به وجود می آید و برای حفظ سلامت و تعادل روانی و حتمی، تکامل وجودی او بسیاری

ادامه خواندن

که شامل: پرسشنامه عزت نفس و پرسشنامه سلامت روانی و پرسشنامه بهزیستی روانشناختی می باشد و پرسشنامه عزت نفس شامل سه مقیاس عملکرد تحصیلی و ارزیابی اجتماعی و ارزیابی ظاهری می باشد و پرسشنامه سلامت روانی 7 ماده آن برای نشانه های جسمانی و 7 ماده دیگر آن علایم اضطراب و 7 ماده دیگر آن اختلال در کنش اجتماعی و 7 ماده دیگر علایم افسردگی را می سنجد. پرسشنامه بهزیستی روانشناختی که 19 ماده آن برای رضایت از زندگی و 13 ماده آن برای معنویت و 19 ماده آن برای شادی و خوش بینی و 8 ماده آن مربوط به رشد و بالندگی و 8 ماده برای ارتباط مثبت با دیگران و 10 ماده آن برای خود مختاری می باشد. بر اساس نتایج تحقیق مشاهده شد که نمره سلامت روانی در والدین دانش آموزان مرزی بیشتر از دانش آموزان عادی است بدین معنی که والدین کودکان مرزی از سلامت روانی بیشتری برخوردارند و همچنین از لحاظ عزت نفس بین والدین دانش آموزان عادی و مرزی مشاهده نشد و مشحص شد که نمره بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی بیشتر از والدین دانش آموزان مرزی می باشد بدین معنی بهزیستی روانشناختی بیشتری دارند.

کلید واژه ها:عزت نفس،سلامت روانی، بهزیستی روانشناختی
فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                                        صفحه
فصل اول کلیات تحقیق
مقدمه. 1
بیان مسئله 4
اهمیت و ضرورت پژوهش 9
اهداف پژوهش. 12
تعاریف مفهومی و عملیاتی واژه ها و متغیرها. 13
فصل دوم ادبیات و پیشنیه تحقیق
مبانی نظری و یافته های پژوهشی. 17
عزت نفس در قرآن مجید. 19
عزت نفس کلی 20
عزت نفس اجتماعی 21
عزت نفس تحصیلی 21
مولفه های عزت نفس. 21
ماهیت عزت نفس. 22
نظریات مرتبط با عزت نفس 23
سلامت روان. 28
تعریف سلامت روانی 29
تعریف بهداشت روانی در فرهنگهای مختلف 31
اصول بهداشت روانی 33
خصوصیات افراد دارای سلامت روانی 35
عوامل موثر درتامین سلامت روانی 37
نقش خانواده درتامین سلامت روانی 37
نظریات مرتبط با سلامت روانی. 38
بهزیستی روانشناختی. 44
عقب ماندگی ذهنی . 48
عقب ماندگی ذهنی آموزش پذیر 49
ویژگیهای کودک استثنایی. 49
نیازهای والدین کودکان استثنایی. 50
احساسات والدین کودکان استثنایی. 50
پژوهشهای انجام شده در ارتباط با موضوع. 62
فصل سوم فرایند پژوهش
روش پژوهش 73
جامعه آماری . 73
نمونه و روش نمونه گیری. 73
ابزار پژوهش. 73
پرسشنامه بهزیستی روانشناختی 74
پرسشنامه عزت نفس. 75
پرسشنامه سلامت روانی 75
روش های تجزیه و تحلیل داده ها. 79
فصل چهارم یافته های پژوهش
تجزیه و تحلیل داده ها 81
بررسی جمعیت شناختی  آزمودنیها 81
بررسی حجم نمونه به تفکیک محل سکونت. 81
بررسی حجم نمونه به تفکیک سن. 82
بررسی حجم نمونه به تفکیک میزان تحصیلات. 83
بررسی حجم نمونه به تفکیک نوع شغل 84
بررسی حجم نمونه به تفکیک میزان درآمد. 85
بررسی متغیرهای اصلی فرضیات تحقیق. 86
فرضیه اول 91
فرضیه دوم 92
فرضیه سوم. 93
فرضیه چهارم 94
فرضیه  پنجم. 95
فرضیه ششم.96
فصل پنجم نتیجه گیری
خلاصه یافته های پژوهش. 102
بحث و نتیجه گیری 103
محدودیت های تحقیق 107
پیشنهادهای تحقیق.  108
فهرست منابع و ماخذ. 109

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                                               صفحه
جدول4-1-1 توزیع پاسخگویان به تفکیک جنسیت . 81
جدول4-1-2 توزیع پاسخگویان به تفکیک محل سکونت. 81
جدول4-1-3 توزیع پاسخگویان به تفکیک سن 82
جدول4-1-4 توزیع پاسخگویان به تفکیک میزان تحصیلات. 83
جدول4-1-5 توزیع پاسخگویان به تفکیک نوع شغل 84
جدول4-1-6 توزیع پاسخگویان به تفکیک میزان درآمد. 85
جدول4-2-1 میانگین و انحراف معیاردر خرده مقیاس بهزیستی روانشناختی. 86
جدول4-2-2 میانگین و انحراف معیاردر خرده مقیاس بهزیستی روانشناختی در بین والدین عادی. 87
جدول4-2-3 میانگین و انحراف معیاردر خرده مقیاس بهزیستی روانشناختی در بین والدین مرزی. 88
جدول4-2-4 میانگین و انحراف معیاردرمقیاس عزت نفس به تفکیک والدین دانش آموزان عادی ومرزی. 89
جدول4-2- 5 میانگین و انحراف معیاردرمقیاس سلامت روانی به تفکیک والدین دانش آموزان عادی ومرزی. 90
جدول4-3-1 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین عزت نفس با بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی. 91
جدول4-3-2 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین سلامت روانی با بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی 92
جدول4-3-3 بهزیستی روانشناختی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی. 93
جدول4-3-4 عزت نفس در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی. 94
جدول4-3-5 سلامت روانی در بین والدین دانش آموزان عادی ومرزی. 95
جدول4-3-6 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر سن و بهزیستی روانشناختی. 96
جدول4-3-6-1 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر میزان درآمد و بهزیستی روانشناختی. 97
جدول4-3-6-2 نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر میزان تحصیلات و بهزیستی روانشناختی. 98
جدول 4-4 بهزیستی روانشناختی به تفکیک جنس والدین. 99
جدول 4-5 بهزیستی روانشناختی به تفکیک محل سکونت 100
مقدمه:
یکی از طبیعی ترین گروههایی که می تواند نیازهای انسان را ارضا کند خانواده است. وظیفه خانواده مراقبت از فرزندان و تربیت آن ها، برقراری ارتباطات سالم اعضا با هم و کمک به، استقلال کودکان است، حتی اگر کودک کم توان ذهنی1، نابینا2 ، یا ناشنوا  3باشد. کم توان ذهنی یک وضعیت و حالت خاص ذهنی است که در اثر شرایط مختلف قبل از تولد و یا پس از تولد کودک پدید می آید.
تولد و حضور کودکی با کم توانی ذهنی در هر خانواده ای می تواند رویدادی نامطلوب و چالش زا تلقی شود که احتمالا تنیدگی، سرخوردگی، احساس غم و نومیدی را به دنبال خواهد داشت. شواهد متعدد حاکی از آن است که والدین کودکان دارای مشکلات هوشی، به احتمال بیشتری با مشکلات اجتماعی، اقتصادی و هیجانی که غالبا ماهیت محدود کننده، مخرب و فراگیر دارند، مواجه می شوند. در چنین موقعیتی گر چه همه اعضای خانواده و کارکرد آن، آسیب می بیند فرض بر این است که مشکلات مربوط به مراقبت از فرزند مشکل دار، والدین، به ویژه مادر را در معرض خطر ابتلا به مشکلات مربوط به سلامت روانی قرار می دهد بررسیها نشان داده اند که والدین دارای فرزند کم توان ذهنی، در مقایسه باوالدین کودکان عادی، سطح سلامت عمومی  پایین تر و اضطراب بیشتر احساس شرم و خجالت بیشتر و سطح بهزیستی روانشناختی پایین تری دارند (میکائیلی ،1388).
در سالهای اخیر در کشور ایران مانند سایر کشور های جهان علاقه بخصوص مهم از طرف مقامات دولتی و هم از جانب مردم به امر بهداشت روانی نشان داده شده است و اثرات آن در بهبود و اوضاع بیمارستانهای روانی و به کاربردن روش های صحیح در پیشگیری مشاهده می گردد. عدم سازش وجود اختلالات رفتار در جوامع انسانی بسیار مشهور و فراوان است و در هرطبقه و صنفی و در هر گروه و جمعی اشخاص نامتعادل وجود دارند.
هر شخص ممکن است گرفتار ناراحتی روانی شود خود به خود کافی نیست زیرا که بهداشت فقط منحصر به تشریح علل اختلالات رفتار نبوده  بلکه هدف اصلی آن پیشگیری ا ز وقوع ناراحتی ها  می باشد. پیشگیری عبارت است از به وجود آمده عاملی که مکمل زندگی سالم و نرمال باشد و نیز درمان اختلالات جزیی رفتار به منظور جلوگیری از وقوع بیماریهای شدید روانی است. یکی از شرایط اصولی بهداشت اصولی بهداشت روانی این است که شخص به خود احترام بگذارد و خود را دوست بدارد(شاملو، 1376).
در طول یک قرن گذشته بسیاری از روانشناسان اتفاق نظر دارند که انسان نیازمند به عزت نفس است. در ادبیات روانشناختی مطالب مفصلی درباره عزت نفس وجود دارد و تا امروز تحقیقات و مطالعات زیادی درباره عزت نفس و ارتباط آن با متغیرهای متعدد دیگر انجام گرفته است که بیشتر تحقیقات این مطلب مهم و اساسی را تایید می کنند که عزت نفس بالا از عوامل مثبت و موثر در بهداشت روانی و عزت نفس پایین از عوامل مستعد کننده ناراحتی های روانی می باشد. عزت نفس عبارت است: از احساس ارزشمند بودن، این حس از مجموع افکار احساسات، عواطف و تجربیاتمان در طول زندگی ناشی می شود. همه افراد، صرف نظر از سن، جنسیت، زمینه فرهنگی، جهت و نوع کاری که در زندگی  دارند، نیازمند عزت نفس هستند. افرادی که احساس خوبی نسبت به خود دارند، معمولاً احساس خوبی نیز به زندگی دارند.آنها می توانند با اطمینان، مشکلات مواجه شوند و از عهده آنها بر آیند(کلمز 1375).
کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر به گروهی از کم توانان-ذهنی اطلاق می شود که دارای بهره هوشی 50 تا75 هستند و از نظر سنی در محدوده 6-12 در قرار دارند. در پژوهش حاضر منظور از کم توان  ذهنی آموزش پذیر کسی است که براساس تشخیص کارشناسان سنجش آموزش و پرورش در آموزشگاههای استثنایی مشغول به تحصیل هستند. همچنین والدین دارای کودکان کم توان ذهنی از جمله گروه های مورد بررسی در مطالعه حاضر هستند. در پژوهش حاضر کودک عادی به کودکی گفته می شود که مشکل کم توان ذهنی یا نابینایی و ناشنوایی ندارد و دچاراختلالات یادگیری نیست و از نظر روانی مشکل خاصی ندارد. کودک استثنایی و والدین نه تنها بر یکدیگر تاثیر متقابل دارند بلکه سایر اعضای نظام خانواده یعنی دیگر فرزندان را تحت تاثیر قرار می دهند. وجود کودک استثنایی اغلب ضایعات جبران ناپذیری را بر پیکر خانواده وارد می کند. میزان آسیب پذیری خانواده در مقابل ضایعه گاه به حدی است که وضعیت سلامت روانی خانواده دچار آسیب شدیدی می شود. در تعریف سلامت روانی باید این نکته را در نظر داشت که هر انسانی که بتواند با مسائل عمیق خود کنار بیاید، باید با خود و دیگران  سازش یابد و در برابر تعارض های اجتناب ناپذیر درونی خود دچار استیصال نشود و خود را به وسیله جامعه طرد نسازد فردی است دارای سلامت روانی(نریمانی و همکاران،1386).
تقریباً 60 سال پیش سازمان بهداشت جهانی سلامت را به عنوان  حالتی از بهزیستی کامل جسمی، ذهنی و اجتماعی و نه صرفاً بیمار نبودن تعریف کرد(سازمان بهداشت جهانی،2001 و 2004). جاهودا(1958) از نداشتن بیمار روانی به عنوان معیار سلامت روانی انتقاد و به جای آن معیارهای چندگانه را برای سلامت روانی ارائه کرد. متاسفانه تا مدتها پیشرفت قابل ملاحظه ای در کاربرد این دیدگاه های در قلمروهای علمی و عملی مشاهده

ادامه خواندن