ازدواج۸۸
الف- سن رشد.۸۸
ب- حقوق مساوی ۸۹
۲- تفاوت در بعضی احکام جزایی۹۰
الف- اختلاف در اجرای حکم اعدام برای زن و مرد.۹۰
یک- موضوع مجازات اعدام۹۱
دو- بررسی مجازات اعدام.۹۱
سه- دیدگاه اسلام در مورد مجازات اعدام.۹۳
ب- اختلاف زن و مرد در میزان دیه۹۳
۳- تفاوت در ارث۹۴
۴- تفاوت در واگذاری مناصب عالی و قضاوت و شهادت۹۴
۵- تبعیت زن از شوهر۹۵
الف- در محل اقامت۹۵
ب- در تابعیت۹۶
گفتار چهارم: تعارض با حقوق مذهبی۹۷
گفتار پنجم: معنی و مفهوم تساوی.۹۷
۱- تساوی حقوقی۹۷
۲- تساوی در نتیجه۹۸
۳- تساوی در فرصت.۹۹
گفتار ششم: ارزیابی دیدگاه اسلام در مورد زنان۹۹
بخش چهارم: راه کارهای هماهنگی موازین حقوق بشری در اسلام۱۰۰
گفتار اول: انتقاد از حقوق بشر.۱۰۰
گفتار دوم: داوری میان فقه و حقوق بشر.۱۰۱
۱- جهان شمولی حقوق بشر یا نسبت گرایی فرهنگی.۱۰۱
۲- لزوم پذیرش حقوق بشر از سوی فقه۱۰۱
گفتار سوم: پیوند فقه و حقوق بشر.۱۰۲
۱- پاس داشت سنت و پذیرش تجدد.۱۰۲
۲- بررسی وضعیت سنت و تجدد در اسلام۱۰۳
۳- عدم اختلاف مبانی اسلام و حقوق بشر۱۰۳
۴- عقل و بنای عقلاء نقطه ی پیوند فقه و حقوق بشر۱۰۴
گفتار چهارم: بازتاب حقوق بشر در فقه معاصر.۱۰۴
۱- حقوق زن۱۰۵
۲- آزادی اندیشه، عقیده و تغییر مذهب.۱۰۵
۳- حقوق بشر و روشن فکری دینی.۱۰۵
نتیجه-گیری۱۰۷
پیشنهادات۱۱۰
منابع فارسی۱۱۲
منابع لاتین۱۲۰
چکیده انگلیسی۱۲۲
مقدمه
۱- تعریف مسأله
در تاریخ دهم ماه دسامبر ۱۹۴۸ متن اعلامیه حقوق بشر به تصویب ۴۸ عضو از ۵۸ عضو وقت سازمان ملل متحد رسید. متن مذکور هیچ مخالفی نداشت اما ۶ کشور کمونیستی(روسیه، بلوروس، اوکراین، چکسلواکی، یوگسلاوی و لهستان) و دو کشور آفریقای جنوبی و عربستان سعودی به آن رأی ممتنع دادند. ریشه های تصویب این اعلامیه به حوادث سالهای جنگ جهانی دوم و از جمله کنفرانسهای دَمبارتن اوکس(۱۹۴۴) و سانفرانسیکو(۱۹۴۵) بر میگردد که در آن، مسائل بعد از جنگ مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در رابطه با اعلامیه جهانی حقوق بشر در جوامع اسلامی عکس العملهای گوناگونی بروز کرده است که فعلا آنچه که بر عموم متفکرین اسلامی غالب است تنظیم و تدوین اصول و موازین حقوق بشر پذیرفته شده در اسلام و اعلام آنها به عنوان نظام حقوق بشر اسلامی و جا انداختن آن در نظام بین المللی است.(شادان،۱۳۸۵،۱۵) در آثار اسلامی در مورد حقوق بشر متن ویژهای وجود نداشت تا آنکه در سال ۱۹۸۰ کنفرانس کشورهای اسلامی در تهران با بهره گرفتن از اصول اسلامی، آیات قرآن کریم، منشور اسلامی حقوق بشر مورد تحقیق و تدوین قرار گرفت و در سال ۱۹۹۰ در کنفرانس قاهره با تغییراتی به تصویب کنفرانس وزیران رسید. مسلما ایدههای بشر در غرب، تماما همان نیست که در اعلامیهی جهانی حقوق بشر منعکس شده است. (منتظری،۱۳۸۳،۷) به همین دلیل کنوانسیونها و پروتکلهای متعددی در مواردی مانند حقوق پناهندگان، حقوق کودک، کنوانسیونهای مربوط به اسرا و زخمیان جنگ، ژنوساید و . به تصویب رسید. با این حال میتوان اعلامیهی جهانی را مظهر تفکر حقوق بشری غرب دانست. از طرفی دیگر باید اذعان کرد که این گونه نیست که تمام مباحث حقوق بشری اعلامیه در اعلامیه قاهره متجلی باشد. (جعفری،۶۷،۱۳۷۰) خصوصا آنکه در حیطه مباحث فقهی اسلامی این مبحث کاملا جدید است و از فقهای بزرگ اسلامی کمتر کسی به این مساله توجه جدی نشان داده است و در همین راستا با توجه به نیازی که احساس میشد در این پایان نامه درصدد این هستیم که به بررسی وجوه افتراق اعلامیه جهانی حقوق بشر با نظام حقوقی اسلام بپردازیم و این افتراقات را به خوبی تبیین نماییم، البته برای خارج شدن موضوع از حالت کلی فقط به سه تفاوت مهم در این زمینه که عبارتنداز: آزادی، عدم تبعیض مذهبی و عدم تبعیض براساس جنس میپردازیم، که مسلما با باز شدن این مبحث زوایای زیادی از توجه دقیق اسلام به مساله روشن خواهد شد.
ضرورت و نوآوریهای تحقیق
امروزه مساله حقوق بشر به عنوان یک اهرم سیاسی قوی و کارآمد در روابط بین المللی مطرح است. در تدوین اعلامیه جهانی حقوق بشر تنها کارشناسان منطقه فرهنگی خاصی دخیل بوده اند و کارشناسان فرهنگهای دیگر به ویژه فرهنگ اسلامی که سهم عمدهای را در پیشرفت تمدن بشری داشته است در این خصوص چندان مشارکتی نداشتهاند. با در نظر گرفتن این موضوع از یک سو و تناقضات قوانین ملی بسیاری از کشورها از سوی دیگر مشکلات زیادی بر سر راه اجرای مفاد اعلامیه و یا بالعکس در راه اجرای قوانین داخلی کشورها بوجود آمده است. درک دقیق زوایای مساله و شناخت مسائلی که در این حیطه وجود دارد می تواند به حل بعضی از آنها کمک نماید. با عنایت به این مطلب که در نظام اسلامی، حقوق بشر و احترام به شان و کرامت انسان از جایگاه ویژهای برخوردار است و از طرفی اختلاف دیدگاهها و همچنین تنوع فرهنگی در بین نظامهای مختلف بویژه، حقوق غرب و نظام حقوقی اسلام و همچنین اسناد بین المللی در زمینه حقوق، موجب طرح دیدگاههای متفاوت و بعضا متعارفی از دیدگاه اسلامی و اسناد حقوق بشری گردیده است، لذا جنبه نوین بودن آن است که این پژوهش با بررسی وجوه افتراق بین مهمترین سند حقوق بشری(اعلامیه جهانی حقوق بشر) و نظامهای اسلامی، نهایتا راهکارهای نوینی را جهت نزدیک نمودن این دیدگاهها به یکدیگر ارائه نماید.
۴- سئوالهای تحقیق
۱- آیا نظام حقوقی اسلامی، حاوی قواعد حمایت کننده از حقوق بشری است؟
۲- آیا عناصر تشکیل دهنده حقوق بشردر کنوانسیون های بین المللی بویژه در اعلامیه جهانی حقوق بشر با عناصر تشکیل دهنده و یا تامین کننده آن در نظام حقوقی اسلامی دارای وجوه افتراقند؟
۵- فرضیه های تحقیق
۱- نظام حقوقی اسلام در جهت تکریم مقام و شأن انسانی از اصول و مقررات پیشرفته ای در جهت حمایت از حقوق بشر بهرهمند است.
۲- در مواردی بین ارزشهای حقوق بشری مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر با دیدگاههای اسلامی در این زمینه، تفاوت وجود دارد.
۶- اهداف و کاربردهای تحقیق
در نظر داریم با بررسیهایی که انجام میدهیم راهکاری برای نزدیک کردن و در انداختن طرحی برای حل اختلاف میان نظام حقوقی اسلام و حقوق بشر ارائه دهیم و در نهایت رعایت حقوق بشری افراد را تاکید کنیم. از این پایان نامه انتظار میرود که بتواند برای دانشجویان، اساتید، دادگستری و نهادهای حقوق بشری موثر باشد.
۷- شیوه انجام تحقیق
نوع مطالعه توصیفی و تحلیل میباشد و روشهای گردآوری هم به صورت کتابخانهای میباشد.
۸- طرح تحقیق
این پژوهش از سه فصل تشکیل شده است.
در فصل اول به مفهوم حقوق بشر و تاریخچهی آن میپردازیم، این فصل متشکل از سه بخش میباشد، که بخش اول به معنا و مفهوم حقوق بشر، بخش دوم به ارائه تاریخچهای از نظام بین المللی حقوق بشر و بخش سوم به تاریخچهای از حقوق بشر در اسلام می پردازد.
در فصل دوم به بررسی اسناد بین المللی و منطقهای حقوق بشر با نگاهی به مبانی و منابع حقوق بشر میپردازیم. این فصل هم از سه بخش تشکیل شده است، که در بخش اول به بررسی اعلامیه جهانی حقوق بشر و اسناد حقوق بشری بعد از اعلامیه جهانی میپردازیم، در بخش دوم اسناد منطقهای حقوق بشر بررسی میشوند و در بخش سوم به مبانی و منابع نظام حقوقی بشر در دو نظام بین المللی و اسلام میپردازیم.