گفتار یکم : بررسی ماده ۱۲۲ قانون برنامه چهارم توسعه————————– ۴۰
گفتار دوّم : وضعیت استفاده از پلیس محلی در برخی از کشورهای جهان ————— ۴۴
فصل سوم : پلیس محلی و پیشگیری غیر کیفری————————— ۴۷
بخش یکم : پلیس محلی و پیشگیری وضعی ———————————– ۴۹
فهرست مطالب
عنوان صفحه
مبحث یکم : برخورد با جرم به مثابه یک مشکل ——————————- 52
گفتار یکم:نوع مساله و مشکل——————————————— ۵۴
گفتار دوم:شناسایی عامل مساله و معضل————————————– ۵۷
مبحث دوم: فرصت ارتکاب جرم——————————————- ۵۸
گفتار یکم:تحلیل منافع بزهکار——————————————– ۶۰
گفتار دوم: شناسایی سطح توقع بزهکاران ———————————— ۶۱
گفتار سوم:تمرکز بر اشیاء، اماکن و اشخاص در معرض خطر———————– ۶۳
مبحث سوم : روش های عملی و متولّی پیشگیری وضعی ————————– ۶۸
مبحث چهارم اصول حاکم بر پیشگیری وضعی و استراتژی های پیشگیری وضعی ——— ۷۰
گفتاریکم : اصول حاکم بر پیشگیری وضعی ———————————- ۷۰
گفتار دوّم : استراتژی های پیشگیری وضعی ———————————– ۷۲
بخش دوّم : پلیس محلی و پیشگیری اجتماعی ——————————— ۷۳
مبحث اوّل : رویکرد پیشگیری اجتماعی ————————————– ۷۵
گفتاریکم : عوامل موثر در پیشگیری اجتماعی ——————————— ۷۶
گفتار دوّم : انواع پیشگیری اجتماعی —————————————- ۸۰
مبحث دوّم : نقش پیشگیری اجتماعی در عملکرد پلیس محله ———————– ۸۱
فهرست مطالب
عنوان صفحه
گفتار یکم : پیشگیری اجتماعی در عرصه های اجتماعی و لزوم تغییر در رویکرد پلیس —– ۸۱
گفتار دوّم : رویکردهای پلیس برای پیشگیری از جرم —————————- ۸۵
نتیجه گیری : ——————————————————– ۹۱
پیشنهادات———————————————————- ۹۳
منابع : ————————————————————- ۹۴
چکیده انگلیسی——————————————————- ۱۰۱
مقدّمه:
در گذشته ای نه چندان دور تنها نظام عدالت کیفری، مسئو ل تأمین امنیت و حل و فصل کلیه وقایع مجرمانه چه در مرحله پیشگیری و چه پس از وقوع جرم به حساب می آمد. انتظار عمومی از نظام عدالت کیفری، از طریق دو محور اصلی تأمین می شد . در این حیطه، اقدامات پلیس بیشتر به قانون و پلیس یعنی پس از وقوع جرم معطوف و در برگیرنده اشکال سنتی امور پلیسی بود. مقوله
امنیت و تأمین آن، که از نتایج ذاتی مقابله با جرایم است، از هنگام پیدایش حیات و از ابتدای خلقت بشر مطرح و انسان همواره در پی یافتن راهی برای مقابله با جرم و تامین امنیت خویش بوده است به تدریج اجتماعات شکل می گیرند، تعاملات انسانی افزایش می یابد و همسو با اجتماعی شدن بشر، امنیت نیز در حوزه مسایل اجتماعی مطرح میشود(علینژاد،۱۳۸۷: ۳۲) بنابراین، انسان در طی اعصار مختلف همواره برای تامین امنیت خود، در صدد رفع این معضل اجتماعی بوده است. با پیشرفت علم به ویژه در دو قرن اخیر، محققان عرصه جرم شناسی عوامل مختلفی را برای وقوع پدیده مجرمانه بررسی کرده اند که توفیق زیادی در این زمینه حاصل شده است . از جمله دستاوردهای این پیشرفت ها، توسعه علم پیشگیری از جرم است . البته بیشتر نظریه های جرم شناسی در پی کشف علل بزهکار شدن اشخاص هستند . این نظریه ها به بررسی علل دور بزهکاری نظیر تربیت دوران کودکی، ساختار ژنتیکی، علل روان شناسی و اجتماعی می پردازند . ارزیابی این نظریه ها بسیار مشکل است، زیرا میزان اعتبار و صحت آن ها چندان معین نیست. در این میان جرم شناسی پیشگیری ضمن بررسی علل وقوع پدیده مجرمانه، با ارائه تدابیر و راهکارهای پیشگیرانه، سعی در پیشگیری از وقوع جرم دارد.
اعتماد که یک پدیده اجتماعی و عمومی است ، نه تنها در تمامی روابط بین انسان ها و نهادها اعم از فردی و گروهی ، ایفای نقش می کند ، بلکه با امنیت عمومی جامعه نیز گره خورده است و در صورتی که شهروندان احساس کنند که در فعالیت یک نهادی ، شفافیت و صداقت وجود دارد ، به آن نهاد اعتمادمی کنند که در زمینه فعالیت نیروی انتظامی ، میزان مشارکت اجتماعی باید بالا باشد که اهتمام پلیس بر این پایه استوار گردیده که به اشکال گوناگون اعتماد شهروندان را جلب نماید. بنابراین نیروی نظامی بعنوان یکی از عناصر قدرت دولت بصورت چند کارکردی، مسئول حفظ حاکمیت و تأمین امنیت داخلی شده و به دنبال حفاظت اجتماعی داخلی و پاسخگویی به تهدیدات درون مرزی، پلیس در زیر مجموعه نیروی نظامی، بعنوان سازمانهای رسمی کنترل اجتماعی نهاد حکومت، در راستای پاسخ به یک نیاز اساسی یعنی حفظ امنیت اجتماعی ایجاد گردید. امروزه با توجه به تحولات سریع که در زمینههای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در جهان در حال اتفاق است و همواره قدرت، در مواجهه و حل برخی از مسائل سیاسی و اجتماعی، آسیب پذیر بوده است و از سویی تحول مفهوم امنیت در حوزه علمی و نظری لزوم تحول و حرکت سازمان پلیس به شیوههای تخلفی، سبب گردیده است که پلیس اجتماع محور ترتیبات همکاری با پلیس و جامعه را از طریق تغییر فعالیتهای روزمره ی افسران پلیس بعمل آورد.
پلیس اجتماع محور که اندیشه های آن از آغاز سالهای هفتاد میلادی مطرح و ایجاد شد و “رابرت پیل ” بنیان گذار جدید پلیس لندن آن را مطرح نمود ، بعنوان سازمان رسمی کنترل اجتماعی در راستای پاسخ به یک نیاز اساسی یعنی حفظ امنیت اجتماعی (به ویژه در محلهها) طراحی شده است که وظیفه اصلی پلیس جامعه محور ، طراحی روش های موثر در حل مشکلات و مشارکت با مردم ، برای رفع و شناسایی علل جرم و ارتقاء امنیت در اجتماع می باشد . پلیس محله با به کارگیری مجموعهای از سازو کارهای معطوف به تعاملات اجتماعی پلیس[۱] و گروه های اجتماعی و از طرق گوناگون مانند تشکل انجمنهای محلهایی، بر حل مسئله تأکید دارد. بدین ترتیب در محدوده شهرها و محلهها کانونهای جرم خیزی شکل میگیرد که دارای فرصتها و اهداف مجرمانه بیشتر و به تبع آن، جرائم بسیار بالاتری دارند که شناسایی این محدودهها و بررسی خصوصیات اجتماعی و اقتصادی ساکنین و . تنها بوسیله پلیس اجتماع محور یا پلیس محله قابل تحقق میباشد.
برای پیشگیری از وقوع جرم که در حال حاضر از پیچیدگیهای خاصی برخوردار است راهکارهایی مورد توجه قرار گرفته است که بهرهگیری از مشارکت معنادار مردم در امنیت عمومی در قالب طرحی موسوم به «نگهبان محله» و یا «پلیس محله» در اقصی نقاط کشور اخیراً آغاز شده است که با ساماندهی افرادی که وظیفه حفاظت و مراقبت از محل کار و محل زندگی مردم را به عهده دارند، انجام میپذیرد. بررسی سوابق تاریخی حاکی از این است که در گذشته نیز این افراد با عناوینی مانند، شبگرد، ناهور شب و . برای بالا بردن امنیت عمومی در گوشه و کنار شهرها و حتی در روستاها مشغول بکار بردهاند.
یکی از شاخصهایی که میتوان به تأثیر نگهبان محله پی برد، تأثیر در کاهش میزان ترس از جرم است. تأثیر حضور پلیس محله در کاهش ترس از جرم در محله هایی که دارای پلیس محله می باشند ، از این جهت ها با اهمیت است که در صورت وجود تأثیر ، می تواند در سایر محله هایی که نیازمند نیروهایی به غیر از پلیس هستند ، برای ایجاد آسایش و آرامش مردم و تا حدودی افزایش آن ، به کار گرفته شود . قطعاً پلیس با نیروی انسانی محدود نمی تواند وظایف خویش را ایفاء نماید و از طرفی مردم که هزینه های پلیس محله را برعهده می گیرند ، این حقّ را خواهند داشت که بدانند تا چه حدی می توانند موجب کاهش ترس از جرم و افزایش احساس امنیت شوند که ارزشیابی عملکرد پلیس محله جزء با پژوهش میسر نخواهد شد و این همان امری است که در این پایان نامه به آن می پردازیم که می تواند راهگشای مسئولین باشد .
۱.بیان مسأله :
برقراری امنیت و داشتن جامعهایی امن و بدون جرم، از وظیفه دولت است و در اسلام نیز از امنیت بعنوان نعمت نام برده شده است.[۲] برای پیشگیری از وقوع جرم و داشتن جامعهایی ایمن، یکی از راهکارهایی که اخیراً مورد توجه قرار گرفته است، استفاده از مشارکت مردم در گسترش امنیت و پیشگیری از وقوع جرم است ، که حسب آیین نامه اجرایی ماده ۱۲۲ قانون برنامه و توسعه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی، این مشارکت در قالب مرکز انتظام و نگهبان محله شکل گرفته است که با بررسی و تطبیق وظایف آن با پلیس محله ،می توان آن را نوعی پلیس محله دانست حال اینکه تأثیر
حضور پلیس محلی در جامعه به چه میزان میباشد و نقش آن در پیشگیری از جرم به چه صورت میباشد؟ و آیا پلیس در مقابله با عواملی مانند محیط ، افراد مزاحم و . در کاهش جرم میتواند تأثیر گذار باشند؟ مسائلی است که در این پایان نامه به آن میپردازیم و راهکارهای ارائه شده، میتواند راهگشای مسئولین در این زمینه باشد.
بنابراین چالشهای فراسوی در خصوص راه اندازی پلیس محلی، و هزینهها و آموزشهای لازم در خصوص پلیس محلی و اهمیت و جایگاه آن از مسائلی میباشد که با آن روبرو خواهیم شد.
رویت پذیری پلیس در سطح اجتماع و محله میتواند در پیشگیری از جرم نقش بسزایی داشته و این همان موضوعی است که کمتر به آن توجه شده و آن را کم اهمیت دانستهاند ، در صورتی که با بکارگیری آن میتوان، از جرمهای کلان پیشگیری نمود و هم سقف هزینهها را کاهش داد و هم در جامعه ای امن ، با آسودگی زندگی نمود. این چالشها و عدم توجه کافی مسئولین به این موضوع که در ظاهر بسیار جزیی میباشد، بر آن شد که به حساسیت و نقش
