برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود
(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
فصل اول: کلیات پژوهش
چکیده 1
1-1- مقدمه. 3
1-2- بیان مسئله. 5
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش. 9
1-4- اهداف پژوهش. 12
1-4-1- هدف کلی 12
1-4-2- اهداف فرعی 12
1-5- فرضیه های پژوهش. 13
1-6- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای پژوهش. 13
1-6-1- طرحوارههای ناسازگار اولیه. 13
1-6-1-1- تعریف مفهومی: 13
1-6-1-2- تعریف عملیاتی: 13
1-6-2- مکانیسمهای دفاعی 13
1-6-2-1- تعریف مفهومی: 13
1-6-2-2- تعریف عملیاتی: 14
1-6-3- رضایت از زندگی 14
1-6-3-1- تعریف مفهومی: 14
1-6-3-2- تعریف عملیاتی: 14
1-7- متغیرهای پژوهش. 14
فصل دوم: مروری بر ادبیات و پیشینه پژوهش
2-1- پیش درآمد. 16
2-2- طرحواره 16
2-3- تعریف یانگ از طرحواره 17
2-4- طرحوارههای ناسازگار اولیه. 18
2-5- ریشه های تحولی طرحوارهها 19
2-6- حوزههای طرحوارههای ناسازگار اولیه. 20
2-6-1- حوزه اول: بریدگی و طرد. 20
2-6-2- حوزه دوم: خود گردانی و عملکرد مختل 23
2-6-3- حوزه سوم: محدودیتهای مختل 24
2-6-4- حوزه چهارم: دیگر جهت مندی 25
2-6-5- حوزه پنجم: گوش به زنگی بیش از حد و بازداری 26
2-7- طرحوارهها و جنسیت 27
2-8- بیولوژی طرحوارههای ناسازگار اولیه. 28
2-9- طرحواره درمانی 28
2-10- نظریه های مختلف درباره طرحواره 30
2-11- مکانیسمهای دفاعی 31
2-12- سبکها و عمدهترین مکانیسمهای دفاعی 32
2-13- مکانیسمهای دفاعی عمده از نظر فروید. 34
2-14- رویکردهای مکانیسم های دفاعی 35
2-14-1- الگوی تحولی: 36
2-14-2- الگوی سلسلهمراتبی: 36
2-15- تعریف زندگی 37
2-16- رضایت از زندگی 37
2-17- وجوه رضایت از زندگی 39
2-18- پیشینه مطالعات انجام شده در داخل و خارج از کشور. 40
2-18-1- پیشینه پژوهش در داخل کشور. 40
2-18-2- پیشینه پژوهش در خارج از کشور. 42
فصل سوم: روش اجرای پژوهش
3-1- پیش درآمد. 48
3-2- روش پژوهش. 48
3-3- جامعه آماری 48
3-4- نمونه آماری و شیوه نمونه گیری 48
3-5- روش اجرا و جمعآوری اطلاعات 49
3-6- ابزار پژوهش. 49
3-6-1- پرسشنامه طرحوارههای ناسازگار اولیه یانگ(YSQ). 49
3-6-2- پرسشنامه سبکهای دفاعی (DSQ-40). 50
3-6-3- پرسشنامه رضایت از زندگی(SWLS). 51
3-7- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات 52
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- پیش درآمد. 54
4-2- یافته های توصیفی 54
4-3- یافته های استنباطی 58
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادات
5-1- پیش درآمد. 69
5-2- مروری کوتاه بر مسئله و هدف پژوهش. 69
5-3- بحث و نتیجهگیری 70
5-4- محدودیتهای پژوهش. 78
5-5- پیشنهادها 79
5-5-1- پیشنهادهای پژوهشی 79
5-5-2- پیشنهادهای کاربردی 80
منابع
منابع فارسی 82
منابع لاتین 85
پیوستها
پیوست شماره (1): پرسشنامه طرحواره یانگ-فرم کوتاه (YSQ-SF). 93
پیوست شماره (2): پرسشنامه پرسشنامه ی سبک های دفاعی (DSQ-40): 98
پیوست شماره (3): پرسشنامه رضایت از زندگی (SWLS) 101
پیوست شماره (4): مشخصات دموگرافیک: 101
چکیده انگلیسی103
مقدمه
یکی از ساختارهای اساسی که اهمیت ویژهای برای فهم نقش شناخت در روابط دارد، طرحواره است (چاتاو و ویشمن، 2009). نظریه طرحوارههای معناگذاری، بر این باور است که شناخت و طرحوارهها خاستگاه آغازین پردازش اطلاعات بوده و پردازش شناختی به کمک طرحوارههای موجود در فرد هدایت میشوند (فتی و همکاران، 1384). طرحواره عبارت است از ساختاری شناختی برای ادراک، سازماندهی، پردازش و بهره برداری از اطلاعات، معنادهی به تجربهها و کنترل رفتار (اتکینسون، 2000؛ ترجمه براهنی و همکاران، 1385؛ تیم ب، 2010). از جمله سازههای مهم و جدید که به بررسی سبک پردازش شناختی و نحوه اثرگذاری آن بر پردازش هیجانی در انسان می پردازد؛ سازه طرحوارههای ناسازگار اولیه[1] میباشد. طرحوارههای ناسازگار الگوهای هیجانی و شناختی خود آسیبرسان در فرد هستند که در ابتدای رشد و تحول در در ذهن شکل گرفته و در مسیر زندگی تکرار میشوند. این طرحوارهها زمانی به وجود میآیند که نیازهای اساسی روانشناختی جهان شمول (دلبستگیایمن، خودگردانی، آزادی در بیان نیازها، هیجانهای سالم، خودانگیختگی، محدودیتهای واقبینانه) برآورده نشوند (لطفی، 1385).
طرحوارههای مطرح شده توسط یانگ[2]، با توجه به پنج نیاز هیجانی به پنج حوزه: 1. بریدگی و طرد، 2. خودگردانی و عملکرد مختل،3. محدودیتهای مختل،4. دیگر جهتمندی و5. گوشبهزنگی بیش از حد و بازداری تقسیم میشود. زمانی که این طرحوارهها فعال میشوند؛ میتوانند بر ادراک و واقعیت تأثیرگذارند و تحریف شناختی ایجاد کنند. بنابراین تحقیقات تاکنون مشخص کردند که طرحوارهها موجب سوگیری شیوه های پردازش شناختی شده و بر آسیبپذیری فرد نسبت به آشفتگی روانی اثر میگذارند. یکی از عوامل دیگری که طرحوارهها را تحت تأثیر قرار میدهد، جنسیت است زیرا هیجانهای جنسی در هر جامعهای بخشی از فرهنگ آن جامعه میباشد. همزمان با رشد کودک، در شرایطی که رابطه کودک با همسالانش پیچیدهتر میشود؛ کودک مهارتهایی را کسب می کند که خاص جنسیت اوست و اقدام به فعالیتهایی می کند که جامعه برای جنسیت او در نظر گرفته است (ژانگ[3]، 2011).
شناخت درمانگران معتقدند که طرحوارههای ناسازگار اولیه قدیمیترین مؤلفه شناختی محسوب میشوند و حتی گاهی اوقات پیش از آنکه کودکان زبان را بیاموزند، شکل میگیرند و اغلب نفوذ خود را بر سیستم پردازش اطلاعات در زیر هوشیاری اعمال می کنند و حتی افکار خودآیند دارند (کاظمی، 1390). از آنجا که طرحوارهها مانند چهارچوبی برای پردازش اطلاعات به کار میروند و تعیینکننده واکنشهای عاطفی افراد نسبت به موقعیتهای زندگی و روابط بین فردی میباشند؛ گفته شده که با شادکامی[4] رابطه دارند. به عنوان مثال گفته شده که کسانی که در زندگی خود نگرش مثبت دارند؛ اطلاعات مربوط به زندگیشان را به شکلی طبقه بندی می کنند که منتهی به نتایج لذت بخش میگردد. اما کسانی که در زندگی نگرش منفی دارند؛ به جنبههای منفی زندگی گرایش بیشتری دارند (شیروانی، 1390). طرحوارهها در عمیقترین سطح شناخت، معمولاً بیرون از سطح آگاهی عمل می کنند و فرد را به لحاظ روانشناختی نسبت به آشفتگیهایی چون اضطراب، افسردگی، ارتباطات ناکارآمد، اعتیاد و اختلالات روانتنی آسیبپذیر میسازند (تیم[5]، 2010).
یانگ، بر این باور است که طرحوارههای ناسازگار در افراد به تجربه رویدادهای منفی در زندگی منجر میشود و حضور چنین رویدادهایی در زندگی شخص، باعث احساس فشارروانی بیش از حد و نارضایتی از زندگی میشود. کسانی که از طرحوارههای ناسازگار به طور افراطی استفاده می کنند بیشتر تحت تأثیر فشار روانی از جمله (اضطراب و افسردگی) در زندگی قرار میگیرند (شیروانی، 1390). از این رو میتوان گفت: موفقیت دانشجویان در دورههای تحصیلی تا حد زیادی به طرحوارههای شناختی و نگرش مثبت بستگی دارد. اکثر پژوهشگران عرصه شادکامی در این موضوع که نگرش مثبت، در انسان تأثیر قابل ملاحظهای بر تمام جنبههای شخصیتی، چگونگی فعالیت و همچنین چگونگی واکنشهای آنها به تمام حوادث زندگی دارد، اتفاق نظر دارند. در عین حال این موضوع نیز امر پذیرفته شدهای است که طرحوارهها با حوادث منفی و فشارهای روانی زندگی تعامل دارند و هنگامی که طرحوارههای ناسازگار اولیه فعال میشوند، سطوحی از هیجانها منتشر شده و مستقیم یا غیرمستقیم منجر به اشکال مختلفی از آشفتگیهای شناختی نظیر اضطراب و افسردگی بین فردی میشود. از طرفی با افزایش طرحوارههای شناختی ناسازگار، شیوع برخی از ناگوییهای هیجانی افزایش مییابد و حضور چنین اختلالاتی به افت عملکرد افراد در تحصیل منجر میشود (کاظمی، 1390).
مکانیسمهای دفاعی[6] نقش مهمی در آسیبشناسی و شکل گیری انواع اختلالات روانپزشکی دارند. مکانیسمهای دفاعی اولین بارتوسط فروید مطرح شدند. وایلنت که یکی از نظریهپردازان مطرح در زمینه مکانیسمهای دفاعی است، عقیده دارد دفاعهای سازشیافته با سلامت جسمانی، رضایت از زندگی و کیفیت روابط دوستانه در ارتباط است. وی عقیده دارد همانگونه که از آزمونهای هوش (IQ) جهت سنجش هوش استفاده میشود میتوان از دفاعها نیز به عنوان شاخص تعیین سلامت جسم و روان استفاده کرد)وایلانت[7]، 2000). هر چه میزان رضایت از زندگی بالاتر باشد فرد معتقد تجربه عواطف و احساسات مثبت است. افرادی که رضایت از زندگی بالاتری دارند از سبکهای مقابلهای مؤثرتر و مناسبتر استفاده می کنند، عواطف و احساسات عمیقتری را تجربه می کنند و از سلامت عمومی بالاتری برخوردارند و عدم رضایت از زندگی با وضعیت سلامتی ضعیفتر، علائم افسردگی، مشکلات شخصیتی رفتارهای نامناسب بهداشتی و وضعیت و وضعیت ضعیف اجتماعی همبسته است (مالتبی، 2004). در سالهای اخیر، رضایت از زندگی نسبت به اعصار اولیه بسیار پیچیدهتر شده است و عده رو به افزایشی از نارضایتی از زندگی رنج میبرند. شناخت طرحوارهها که اولین درون دادهای نقش بسته در بستر شکل گیری شخصیت و موتور محرکه فرد برای بروز رفتارهای متفاوت میباشند؛ همچنین بررسی نحوه شکل گیری طرحوارهها چه به صورت سازگار و چه به صورت ناسازگار بسی جای تأمل دارد. با توجه به توضیحات مندرج، انتظار میرود طرحوارههای ناسازگار اولیه و مکانیسمهای دفاعی به عنوان متغیرهای مهم شناختی، آثار عمیقی بر روابط و رضایت از زندگی اشخاص داشته باشند. بدین جهت، فراهم آوردن راه حلهایی مناسب برای شناخت ساختار اولیه طرحوارهها و بروز مکانیسمهای دفاعی برای شکل گیری رفتار و رضایت از زندگی بسیار حائز اهمیت میباشد.
1-2- بیان مسئله
یانگ (2006) آن دسته از طرحوارههایی را که به رشد و شکل گیری مشکلات روانشناختی میانجامد، طرحوارههای ناسازگار اولیه مینامد. این طرحوارهها الگوهای شناختی و هیجانی خود آسیبرسانی هستند که از جریان اولیه رشد آغاز شده، در طول زندگی تداوم مییابند (نوردال[8] و همکاران، 2005). این طرحوارهها موجب سوگیری در تفسیر افراد از رویدادها میشوند و در آسیبشناسی روانی بین فردی، این سوگیریها خود را به صورت سوءتفاهمها، نگرشهای تحریفشده، گمانههای نادرست و هدفها و چشمداشتهای غیرواقعبینانه نشان میدهد (یوسفی و همکاران، 1389). از آنجاییکه این طرحوارهها شامل عقاید
